แผนการจัดการเรียนรู้

กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย                                                                                                            ชั้นประถมศึกษาปีที่ ๕

ภาคเรียนที่ ๑                                                                                                                                           ปีการศึกษา ๒๕๕๔

หน่วยการเรียนรู้ที่ ๑   เรื่อง  คำราชาศัพท์                                                                                 เวลา   ๖     ชั่วโมง 

เรื่อง    ใช้ให้ถูกพึงจำ...คำราชาศัพท์                                                                                                 เวลา   ๑      ชั่วโมง 

มาตรฐานการเรียนรู้

มาตรฐาน ท ๔.๑   เข้าใจธรรมชาติของภาษาและหลักภาษาไทย การเปลี่ยนแปลงของภาษา และพลังของภาษา ภูมิปัญญาทางภาษา และรักษาภาษาไทยไว้เป็นสมบัติของชาติ   

ตัวชี้วัด

      มฐ.ท ๔.๑ ป. ๕/๔  ใช้คำราชาศัพท์

สาระสำคัญ

      คำราชาศัพท์เป็นคำในภาษาไทยที่ต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับบุคคลระดับต่าง ๆ

จุดประสงค์การเรียนรู้

      ๑. อธิบายการใช้คำราชาศัพท์  (K)

      ๒.ใช้คำราชาศัพท์ได้ถูกต้องเหมาะสม  (P)

      ๓. เห็นความสำคัญของการใช้คำราชาศัพท์  (A)

สาระการเรียนรู้/เนื้อหาสาระ                                                                                                                                                       

       ๑. ความรู้ความคิด (K)                                                                                                                                                     

            คำราชาศัพท์ชนิดต่าง ๆ

      ๒. ทักษะ/กระบวนการ/กระบวนการคิด (P)

            การจำแนก  การให้เหตุผล  การสังเคราะห์  การสรุปความรู้ 

      ๓. คุณลักษณะ (A)

           ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย                                                                                   

สมรรถนะสำคัญ

         ๑.  มีความสามารถในการสื่อสาร

         ๒. มีความสามารถในการคิด

การวัดและประเมินผลการเรียนรู้

๑.วิธีวัดและเครื่องมือวัด

เป้ามายการเรียนรู้	หลักฐานผลการเรียนรู้	วิธีการวัด	เครื่องมือวัด
สาระสำคัญ คำราชาศัพท์เป็นคำในภาษาไทยที่ต้องเลือกใช้ให้เหมาะสมกับบุคคลระดับต่าง ๆ	- ผลการทดสอบการตอบคำถามคำราชาศัพท์	- ตอบคำถามจากเรื่องคำราชาศัพท์	- แบบทดสอบการตอบคำถามจากเรื่อง คำราชาศัพท์
ตัวชี้วัด มฐ.ท ๔.๑ ป. ๕/๔  ใช้คำราชาศัพท์	- ผลการทดสอบการตอบคำถามเรื่องคำราชาศัพท์	- ทำแบบทดสอบการตอบคำถามเรื่องคำราชาศัพท์	- แบบทดสอบการตอบคำถามเรื่อง คำราชาศัพท์
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ๑. สามารถใช้คำราชาศัพท์ได้ถูกต้องเหมาะสม	- ผลการทดสอบการตอบคำถามเรื่องที่คำราชาศัพท์	- ทำแบบทดสอบการตอบคำถามเรื่องคำราชาศัพท์	- แบบทดสอบการตอบคำถามเรื่องคำราชาศัพท์

กิจกรรมการเรียนรู้

ขั้นนำสู่บทเรียน                 

๑. ครูพูดคุยสนทนากับนักเรียน แล้วแจ้งจุดประสงค์การเรียนรู้ให้นักเรียนทราบ

๒. ครูอธิบายให้ความรู้เรื่องคำราชาศัพท์ให้นักเรียน

ขั้นการสอน

๑. ให้นักเรียนแสดงความคิดเห็น โดยครูใช้คำถามท้าทายดังนี้

๏ ใช้คำราชาศัพท์อย่างไรไม่ให้ผิดพลาด

๒. ให้นักเรียนฟังบทสนทนาของแม่ลูกคู่หนึ่งจากการอ่านหรือพูดให้ฟังของครู

                    “แม่พาลูกที่ครบรอบวันเกิด ๗ ขวบใส่บาตรในเช้าวันหนึ่ง ลูกชายกระตือรือร้นเตรียมตัว    ใส่บาตรอย่างตั้งใจ เมื่อเห็นพระสงฆ์เดินใกล้เข้ามาเกือบถึงที่ที่เขาเตรียมใส่บาตร ลูกชายก็พูดดัง ๆ กับพระภิกษุว่า “หลวงพ่อครับ หลวงพ่อครับ ขอใส่บาตรหน่อยครับ” แม่ก็พูดเบา ๆ กับลูกว่า “จุ๊ จุ๊”  พูดอย่างนี้ไม่ได้ลูก ต้องพูดว่า ………………”    จากนั้นครูใช้คำถามว่า

      ๒. ๑) นักเรียนคิดว่าเด็กอายุเพียง ๗ ขวบจะพูดอย่างนี้กับพระเมื่อจะใส่บาตรได้หรือไม่ (ไม่ควรพูด แม้จะพูดอย่างไพเราะด้วยความเคารพก็ตาม)

     ๒.๒) ควรพูดอย่างไรกับพระสงฆ์ เมื่อต้องการจะใส่บาตรท่าน (ควรพูดว่า “นิมนต์ครับ” (ขอรับ, ค่ะ) กับพระด้วยความนอบน้อม เคารพ)

๓. ให้นักเรียนช่วยกันคิดถึงคำต่าง ๆที่ใช้กับพระภิกษุ หรือให้แต่งประโยคที่เกี่ยวกับพระสงฆ์

ดังตัวอย่าง             - อาของผมอุปสมบทที่วัดนี้ ผมเคยไปหาท่านที่กุฏิ

                                - คุณพ่อถวายของใช้แด่พระสงฆ์ในวันทำบุญเข้าพรรษาที่วัด

      ให้นักเรียนร่วมกันพิจารณาการใช้คำราชาศัพท์ที่ใช้กับพระสงฆ์ ในแต่ละประโยคว่าถูกต้องเหมาะสมหรือไม่ มีคำใดบ้างที่ใช้กับพระสงฆ์โดยเฉพาะ (คำว่า อุปสมบท  กุฏิ  ถวาย)

๔. ให้นักเรียนพิจารณาว่า อุปสมบท ใช้ต่างกับคำว่า บรรพชา อย่างไร (อุปสมบท หมายถึงการบวชเป็นพระภิกษุ  ส่วนบรรพชา หมายถึงการบวชเป็นสามเณร เมื่ออายุยังไม่ถึงเกณฑ์อุปสมบทเป็นพระภิกษุ)

๕. ให้นักเรียนทายปัญหาหรือคิดปริศนาทำทายเกี่ยวกับคำที่ใช้กับพระสงฆ์ เช่น              

                    ๑. ประ.............อะไร คือ อาการที่ผู้หนึ่งผู้ใดยกของขึ้นถวายแด่พระสงฆ์  (ประเคน)

                   ๒. ทำ................อะไรนะ คือ การที่พระท่านสวดมนต์ (ทำวัตร)

                   ๓. อา.................อะไร คือ การผิดวินัยสงฆ์ (หรือโทษที่เกิดจากการล่วงละเมิดสิกขาบทหรือข้อห้ามแห่งภิกษุ (อาบัติ)                               

 ๖. ให้นักเรียนแบ่งเป็นกลุ่มย่อย  คิดท่าทาง บทสนทนา หรือการแสดงบทบาทสมมุติหน้าชั้นเรียน โดยให้มีคำที่ใช้กับพระภิกษุ ให้นักเรียนอาสาสมัคร หรือจับสลากกลุ่มให้ออกมานำเสนอผลงาน

๗. ให้นักเรียนอ่านข้อความบนกระดาน ช่วยกันคิดคำที่จะนำมาเติมในช่องว่าง เช่น

                 เด็กหญิงพิมพาติดตามนางสุพร...........(แม่) ของเขาไปซื้อของในตลาด นางสุพรซื้อ

                 ของต่าง ๆ เช่น..............(เนื้อหมู)..............(ผักบุ้ง).............(ผักกระเฉด) ฯลฯ เมื่อซื้อเสร็จ

                 บังเอิญเด็กหญิงพิมพาสะดุดหกล้ม.............(หัว)กระแทกเสา แม้ไม่แรงนักแต่ทำให้พิมพา

                 รู้สึกมึนงง และมี...............(เลือด)ไหลซิบ ๆ ที่หัวเข่า นางสุพรจึงรีบนำ.............(ลูกสาว)

     * คำสุภาพที่ช่วยกันคิดเติมในช่องว่างเรียงกัน คือ มารดา  เนื้อสุกร  ผักทอดยอด  ผักรู้นอน  ศีรษะ  โลหิต  บุตรสาว  แพทย์

        ครูให้ความรู้เพิ่มเติมในลักษณะของผักบุ้งที่มีก้านยาวทอดออกไป จึงเหมาะกับคำว่า“ผักทอดยอด” และผักรู้นอนที่เรียกแทน “ผักกระเฉด” เพราะชื่อเต็มที่ฟังไม่สุภาพ (เฉด) จึงเรียกตามลักษณะที่มันหุบใบเหมือนจะนอนตอนใกล้ค่ำ

๘. ครูและนักเรียนร่วมกันสนทนาถึงคำราชาศัพท์แต่ละประเภทที่ใช้กับบุคคลระดับต่าง ๆ ที่มีมากมาย โดยเฉพาะคำราชาศัพท์ที่ใช้กับพระราชา พระบรมวงศานุวงศ์ การจะใช้ให้ถูกต้องหรือผิดพลาดน้อยที่สุด จะขึ้นกับการฝึกฝน ศึกษา และสังเกต จดจำการใช้ หมั่นใช้ให้ถูกต้องอยู่เสมอ

     

๙. ครูมอบหมายงานให้แต่ละกลุ่มไปสืบค้นการใช้คำราชาศัพท์จากอินเทอร์เน็ต กลุ่มละ ๑ หมวด จากทั้งหมด ๖ หมวดดังนี้

          ๑. หมวดร่างกาย

         ๒. หมวดเครือญาติ

         ๓. หมวดเครื่องใช้

         ๔. หมวดกริยา

         ๕. หมวดสรรพนาม

         ๖. หมวดคำที่ใช้กับพระสงฆ์

ขั้นการประเมินผลการเรียนรู้/ขั้นสรุปการสอ

          ๑. ให้นักเรียนทำแบบทดสอบ                                                                                                                                                        

               -ทำแบบทดสอบตอบคำถามการใช้คำราชาศัพท์

สื่อการเรียนรู้

๑. ปริศนาคำทาย

๒. ข้อความให้นักเรียนเติมคำสุภาพ

๓. แหล่งข้อมูลสารสนเทศ

การวัดและประเมินผลการเรียนรู้

๑. วิธีการวัดและประเมินผล

             ๑.๑  สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในการเข้าร่วมกิจกรรม

             ๑.๒ สังเกตพฤติกรรมของนักเรียนในการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม

 ๒. เครื่องมือ

             ๒.๑  แบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรม

             ๒.๒ แบบสังเกตพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม

๓. เกณฑ์การประเมิน

             ๓.๑ การประเมินพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรม

                     ผ่านตั้งแต่ ๒ รายการ       ถือว่า     ผ่าน

                     ผ่าน            ๑ รายการ        ถือว่า     ไม่ผ่าน

           ๓.๒ การประเมินพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลุ่ม

                     คะแนน ๙ - ๑๐  ระดับ     ดีมาก

                     คะแนน ๗ - ๘   ระดับ     ดี

                     คะแนน ๕ - ๖    ระดับ    พอใช้

                     คะแนน ๐ - ๔    ระดับ    ควรปรับปรุง

            ๓.๓ เกณฑ์การประเมินการทำแบบทดสอบ

                ๓.๑ แบบทดสอบการตอบคำถามเรื่อง การใช้คำราชาศัพท์

                                - ตอบคำถามถูกต้อง ข้อละ ๑ คะแนน  (คะแนนเต็ม ๒๐ คะแนน)

                                - ต่ำกว่า   ๑๐   คะแนน     ไม่ผ่านเกณฑ์การประเมิน

๔. เกณฑ์การผ่าน

๓.๑ นักเรียนได้คะแนนการทำแบบทดสอบทั้งสามรวมกันไม่น้อยกว่าร้อยละ  ๕๐ ของคะแนนเต็ม